Het Dutch Protocol

Eind jaren tachtig begonnen artsen van het VUmc aan een 13-jarige adolescent puberteitsremmers voor te schrijven. Er was geen formeel protocol, geen ethische commissie van betekenis, geen gecontroleerde trial. De resultaten van 55 jongeren — gepubliceerd door de Vries et al. in 2014 — werden door de Endocrine Society, WPATH, GIDS (VK), Karolinska, Tampere en honderden Amerikaanse klinieken overgenomen als bewezen behandeling. Een onbewezen experimenteel traject werd, op basis van één enkele studie zonder controlegroep, de wereldwijde norm.

Tussen 2010 en 2020 ontplofte het aantal verwijzingen: Tavistock GIDS van enkele honderden naar ruim 5.000 per jaar. De populatie verschoof radicaal — van jonge jongens met vroeg-onset dysforie naar tienermeisjes met laat-onset dysforie en hoge comorbiditeit (autisme, depressie, trauma). De oorspronkelijke inclusie- en exclusiecriteria werden internationaal opzij geschoven. Wie zou twijfelen werd weggezet als "transfoob".

De prijs werd zichtbaar in detransitie-cohorten, in de WPATH Files (waarin clinici onderling toegaven dat informed consent bij minderjarigen feitelijk onmogelijk is), in rechtszaken als Bell v Tavistock, en in de stille epidemie van jonge volwassenen met verloren fertiliteit en seksuele functie. Toen de Cass Review in 2024 verscheen, was de wending onontkoombaar: NHS England trok de routinematige verstrekking van puberteitsremmers in.