ASP: angst voor de puberteit als alternatief voor "genderdysforie"
Vijf Franse auteurs — Céline Masson, Caroline Eliacheff, Jean Szlamowicz, Thierry Delcourt en Pamela Grignon — publiceerden in mei 2024 in de Revue Psychiatrie Française een klinisch voorstel dat de diagnose "genderdysforie" bij adolescenten ter discussie stelt. Zij introduceren een nieuw concept: Angoisse de Sexuation Pubertaire (ASP), oftewel angst voor lichamelijke seksuering tijdens de puberteit.
Wat is ASP?
De auteurs omschrijven ASP als een stoornis die wordt gekenmerkt door een massale en aanhoudende afwijzing van de lichamelijke veranderingen van de puberteit, samen met lijdensdruk. Het kan zich uiten in angstaanvallen, aanhoudend piekeren over het lichaam, schaamte over lichamelijke kenmerken, vermijdings- en camouflagegedrag en intense angst voor de volwassenheid. Hun voorstel gaat alleen over adolescenten, en vooral over meisjes die van geslacht willen veranderen; volwassenen vallen erbuiten.
Het is een voorstel van de auteurs: zij noemen het zelf een bijdrage aan klinisch onderzoek en vragen collega's die het ermee eens zijn dat te laten weten met een handtekening.
"Genderdysforie heeft geen voorspellende waarde" (volgens de auteurs)
"De diagnose 'genderdysforie' of 'genderincongruentie' heeft geen enkele voorspellende waarde."
— Masson e.a., Revue Psychiatrie Française 2024 (vertaald uit het Frans; zij schrijven dit toe aan het Cass-rapport)
De auteurs verwijzen naar het eindrapport van de Cass Review. Daarin staat dat een diagnose van genderdysforie niet betrouwbaar voorspelt of die jongere ook in de toekomst langdurig genderincongruentie zal ervaren, of dat medische behandeling voor hem of haar de beste optie is (samenvatting, punt 58) (bron). Cass schrijft ook dat veel clinici zeggen dat er geen betrouwbare manier is om te voorspellen welke jongeren baat hebben bij een medische transitie en welke bij een andere aanpak (par. 10.2) (bron).
Volgens de auteurs zelf is de diagnose sterk beïnvloed door transactivisme en komen de richtlijnen van activistische organisaties. Dat is hun standpunt, geen bevinding van de Cass Review. Als bijkomende problemen die het beeld verergeren noemen zij onder meer eetstoornissen, sociale angst, depressie, seksueel geweld en posttraumatische stress, ADHD en autisme.
"Het zogeheten 'genderbevestigende' zorgmodel, dat de performatieve verklaringen over genderidentiteit van jonge adolescenten behandelt als een medische indicatie om het lichaam naar de wens van de jongere te veranderen, is in Engeland achterhaald."
— Masson e.a., Revue Psychiatrie Française 2024 (vertaald uit het Frans; dit is de conclusie van de auteurs, geen citaat uit het Cass-rapport)
Wat de auteurs voorstellen
- Hormonale voorschriften moeten vóór de meerderjarigheid worden verboden.
- Een volledige beoordeling (individueel, familiaal en sociaal) mag niet worden gelijkgesteld met conversietherapie.
- De behandeling (psychologisch en psychofarmacologisch) moet op bewijs berusten en worden afgestemd op elke situatie en op bijkomende aandoeningen, zoals comorbiditeit; alle vormen van psychotherapie zijn volgens hen in eerste instantie geldig.
- Zij pleiten voor beslissingen en een debat zonder politieke druk of ideologische invloed.
Relevantie voor Nederland
Het Dutch Protocol — puberteitsremming vanaf de vroege puberteit (Tanner-stadium 2), later gevolgd door cross-sekse hormonen — is volgens de Cass Review in Nederland ontwikkeld en daarna in het Verenigd Koninkrijk en internationaal overgenomen (bron). De Gezondheidsraad schreef op 30 juni 2026 dat in Nederland de nadruk ligt op stapsgewijze exploratie, dat voor jongeren eerst psychologische zorg aangewezen is en dat somatische zorg pas komt na uitgebreide diagnostiek en indicatiestelling door een multidisciplinair team (bron).
Een Nederlandse vertaling van ASP
Het artikel van Masson e.a. is in het Frans verschenen. Een Nederlandse vertaling zou het voor Nederlandse clinici en lezers toegankelijk maken.